Issue 2

June 2017

[ CLICK TO ENLARGE ]

Issue 2: June 2017

Tungo sa Dumadagundong na Boses ng Kabataan

An assessment of the millennial marches against the Marcos burial

Mistulang isang pasabog ang naging tugon ng hanay ng mga kabataan sa isyu ng paglibing sa dating diktador na si Ferdinand Marcos sa Libingan ng mga Bayani. Litaw sa malalaking kilos-protesta sa buwan ng Nobyembre na kalakhan ng mga lumahok ay masasabing galing sa millennial generation. Senyas raw ito na nagiging bukas na ang kabataan sa aktibismo at kakayaning pangatawanan ito kung bibigyan lamang ng pagkakataon na paunlarin ang kanilang mga sarili sa tulong ng mga beteranong aktibista.

Bilang isa sa marami

Kasama ang ibang lider estudyante mula sa Unibersidad ng Pilipinas- Diliman, naghain ako ng petisyon sa Korte Suprema kontra sa paglibing kay Marcos sa LNMB bunga ng mga pahayag ni Pangulong Rodrigo Duterte patungkol dito at nang iutos niya na ituloy ito. Nagkaroon din ng sari-sariling mga deklarasyon ang ilang mga organisasyon ng unibersidad, karamihan dito galing sa mga partido politikal at mga konseho ng mag-aaral na matatagpuan sa unibersidad.

Noong ika-8 ng Nobyembre, nag-anunsyo ang aming tsanselor na si Michael Tan na magkakaroon ng kilos-protesta sa harapan ng Quezon Hall sa pagkalabas ng desisyon ng Korte Suprema na maaari nang ilibing ang mga labi ng dating diktador sa LNMB. Pagkatapos ng aking klase ay dumiretso ako roon at napuno ako ng tuwa dahil ito ang kauna-unahang protestang pinuntahan ko kung saan maraming bagong mukha, puno ng mga unaffiliated na mga estudyante at nagsama-sama pa ang iba’t ibang partido politikal sa unibersidad. Dama ang glit sa mga boses, malakas na isinigaw ng mga kabataan ang “Marcos, Hitler, Diktador, Tuta!” at “Never Again, Never Again, Never Again to Martial Law!” (Fig 1).

Bunga ng kinahinatnan ng sitwasyon, may mga pormasyong umusbong na gustong magtipon upang palakasin at mapaabot ang pagtutol dito sa administrasyong Duterte at sa Korte Suprema at ang aking organisasyong SPARK-Samahan ng Progresibong Kabataan ay sumapi sa koalisyong Block Marcos. Kinailangan naming mag-ocular sa LNMB upang paghandaan ang pinaplanong protesta. Pumunta kami umagang-umaga ng ika-18 ng Nobyembre at nakasalubong pa namin ang ilang security vehicles na nasa bungad ng LNMB. Bumalik kami sa Quezon City upang masusing pagplanuhan ang nalalapit na mga protesta. Hindi namin inasahan na ang araw pala na iyon ang araw ng paglilibing dahil akala namin ay hindi gugustuhing itago ito ng pamilyang Marcos at gagawin itong isang napakagarbong pagdiriwang.

Muli kaming bumalik sa LNMB at papunta roon ay pinalibutan kami ng trapik. Nagdaos kami ng maikling programa at nag-iwan din ng marka sa kalsada na “Here lies evil. We will be back”. Tumungo kaming People Power Monument kung saan madaming kabataan na may hawak ng kanilang sari-sariling placards at may mumunting programa kung saan ang iba’t ibang organisasyon at indibidwal ay pinagsalita. Sa kalsada ay puno rin ng mga taong sumisigaw ng “Busina Para sa Hustisya” at madaling araw na ay nanatili at dumami pa ang lumahok sa pagkilos. Nagdaos din ng malakihang pagkilos noong Nobyember 25 at 30 ang CARMMA at CAMB kung saan mayorya ng mga sumama ay kabataan (Figure 2).

Karakter ng pagkilos, karakter ng komposisyon

Kung titignan ang malalaking pagkilos na nailatag noong Nobyembre, hindi makakaila na kabataan ang mayorya ng mga dumalo, ngunit dapat ding mapansin na lumahok ang isang partikular na seksyon ng kabataan na may kanyang sariling karakter sa iba pang seksyon ng kabataan. Ito ang matatawag na young professionals kung ikukumpara sa mga kabataang estudyante. Ang mga pagkilos din, partikular noong Nobyembre 25 at 30, ay may naiibang karakter kumpara sa nakasanayang mga mobilisasyong protesta.Sinasabing espontanyo o kusang lumabas ang mga kabataan sa panakaw na paglibing kay Marcos. Ito ay katotohanan ngunit hindi buong katotohanan. Pagkaanunsyo pa lamang ng desisyon ng Korte Suprema tungkol sa isyu at bago pa ibalita ang paglibing noong Nobyembre 18, itinakda na ang ilang petsa at kung anong oras magdadaos ng protesta sa iba’t ibang lugar. Ang ikinagulat ng nakararami ay ang tindi ng bilang ng lumabas na mga kabataan sa kalsada. Naghalo sa unang gabi sa PPM ang iba’t ibang organisasyon at estudyante mula sa iba’t ibang eskwelahan, pati ang mga young professionals mula sa Ayala, ngunit ang bulto nito ay galling sa pagtulak ng mga unibersidad sa Katipunan Avenue, kung saan ang galling sa Unibersidad ng Pilipinas-Diliman at Ateneo de Manila University ay mula sa kani-kanilang itinakdang mobilisasyon noong hapon.

Sa mga pagkilos naman noong Nobyembre 25 at 30, kailangan ding bigyang diin ang iba’t ibang salik na naging sanhi ng malawakang pagtangkilik ng seksyon ng kabataan sa mga mobilisasyon. Naging susi sa pagsama ng estudyante ang pagsuporta mismo ng kanilang mga administrasyon, ang pagsama dahil alam nila ang mga kalupitan na naganap noong Martial Law, at ang papel ng midya na nakapanghikayat sa pagsali sa mga ito. Ang porma ng protesta ay maihahalintulad din sa mga tugmaan sa pagsama sa programa ng kilalang mga banda at personalidad.

Maaaring naging malaki ang ambag ng namumuong pagtutol ng panggitnang uri, kasama na ang ilang seksyon ng kabataan, kay Pangulong Duterte sa kanyang kawalang-galang sa mga kababaihan, ang kampanya laban sa droga na nagdulot ng napakaraming extrajudicial killings, at ang galit na pinaigting pa ng patagong paglibing sa diktador na si Marcos. Binigo rin sila ng mga institusyon na inasahan nilang hinding-hindi babaliktad sa ganitong isyu, partikular na ang Korte Suprema. Sa panakaw na paglibing, hindi makapaghuhugas-kamay si Duterte. Naging espasyo ang mga mobilisasyon kung saan mailalabas ng nagdududang seksyon ng mga mamamayan ang hindi pagsang-ayon sa mga patakaran ng nauupong administrasyon.   

Ang mga ito ay hindi pagsasawalang-lehitimo sa puwersang naipakita ng kabataan o pagkukwestyon sa kanilang mga motibo, kundi para maitukoy ang mga kondisyon sa hindi inaakalang pagtanggap ng henerasyong ito sa hamon na ipaglaban ang kanilang pinaniniwalaan. 

Radikal?

Senyales na raw ng pagiging rebolusyunaryo ang malawak na pagsama ng kabataan sa isyung pagpapalibing kay Marcos at ang kailangan na lang daw ay itawid sila tungo sa iba pang malawak na isyung kinakaharap ng ating lipunan. Ngunit nararapat lamang na pagtuunan natin kung anong depinisyon sa salitang radikal. Pwedeng intindihin ito sa pagiging bukas na nila sa pagpuprotesta sa kalsada. Kung ito ang ating pamantayan, masasabi ngang naging radikal ang mga kabataan sa kasalukuyang panahon.

Subalit hindi dapat ganitong pamantayan lamang ang ikabit sa salitang radikal. Kung ang ating hanap ay tunay na pag-usbong ng kilusang kabataan, malayo-layo pa tayo sa yugtong iyon ng kasaysayan. Subalit may potensyal tayong nakikita sa namumuong mga grupo ng kabataan labas sa mga organisadong pwersa, bagamat hindi ito dahilan upang magbunyi nang lubos. Sa mobilisasyon noong Disyembre 10 ukol sa extrajudicial killings at sa war on drugs ay pansin na ang pagkalagas ng bilang ng mga kabataan kahit nakakawing din ang isyu ng paglibing kay Marcos sa LNMB. Ramdam din ang paghina ng ingay sa nagdaang mga linggo at hindi nagpatuloy ang lebel ng init na natunghayan noong rurok ng isyu.

Masasabi lamang na naging radikal na ang hanay ng kabataan kung makita nating puspusan nilang inaaral ang mga isyu ng sarili at ng ibang sektor at nagpaplano ng mga paraan upang matugunan ito kasama ang iba pang api sa lipunan.

Hakbanging kailangang tahakin 

Pinaghugutan ng pag-asa ang pinakitang gilas at determinasyon ng aming henerasyon sa pagtutol sa paglibing sa LNMB ng dating diktador. Ito ay tanda na may namumuong potensyal ang mga kabataan na lumahok sa kilusang masa. Nararapat nang bumuo ng komprehensibong plano na linangin ang isang diskurso na mas malawak ang pagtingin sa pinagmumulan ng kawalang-hustisya sa lipunan at maipasanib ang kabataan sa kilusang magtatapos nito. May pag-abante naman sa takbo ng kasaysayan sa natatanging pagkilos ng mga kabataan noong Nobyembre ngunit hindi dapat natatapos dito. Ang mahalaga ay mapayabong ito mula sa ilang gabi lamang ng poot tungo sa kalkulado at mas malakas na paglaban para makamit ang isang malayang mundo.

 

 

 _________________________

* Si Joanne Lim, 20, ay kasapi ng SPARK-Samahan ng Progresibong Kabataan at ng Block Marcos. Naging representante siya ng Kolehiyo ng Agham sa Konseho ng mga Mag-aaral ng UP Diliman ng taong akademiko 2015-2016.

Editorial Board


Ramani Silva

Sonny Melencio

Ric Reyes

Ed Tadem

Luke Espiritu

Merck Maguddayao

Walden Bello

Kat Leuch

Ellecer 'Budit' Carlos

Aaron Pedrosa

Cover and layout artist

Zeus Agustin

Links

Partido Lakas ng Masa